Over Gnathologie

Gnathologie komt van de Griekse woorden “gnathos”, dat kaak betekent, en "-logie", wat leer of wetenschap aanduidt. Een tandarts-gnatholoog is een tandarts die zich gedifferentieerd heeft in aandoeningen zoals aangezichtspijn, hoofdpijn, problemen met de kauwspieren en kaakgewrichten, gebitsslijtage en slaapstoornissen. Soms komen deze aandoeningen tegelijkertijd voor en versterken ze elkaar. Bepaalde mondgewoonten zoals bijvoorbeeld klemmen en knarsen (bruxisme) kunnen bij deze aandoeningen een rol spelen.

WANNEER BIEDT GNATHOLOGIE UITKOMST?

Indien u last hebt van de volgende klacht(en) kunt u contact met ons opnemen voor een afspraak bij de tandarts-gnatholoog:

Aangezichtspijn
Hoofdpijn
Kaakpijn: pijn in de kauwspieren en/of kaakgewrichten (ook wel TMD, zie alinea hieronder)
Moeite met het openen van de mond
Geluiden in het kaakgewricht (zoals klikken of knappen)
Oorsuizen (tinnitus)
Tandpijn zonder bekende oorzaak, of door bruxisme
Knarsen/klemmen (bruxisme)

TEMPOROMANDIBULAIRE DISFUNCTIE (TMD)

Temporomandibulaire disfunctie, kortweg TMD, betekent dat er klachten zijn van de kauwspieren en/of de kaakgewrichten. Deze klachten kunnen zich op verschillende manieren uiten:

Pijn – bijvoorbeeld gespannen of vermoeide kauwspieren, pijn in de kaken, de slapen of rond het oor. Soms straalt dit uit naar het hoofd, de nek of de kiezen (gerefereerde pijn).
Disfunctie (verstoorde werking) – zoals moeite met de mond openen of sluiten, een beperkte mondopening of geluiden in het kaakgewricht (knappen, klikken of schuren).

TMD ontstaat vaak door overbelasting van het kauwstelsel, bijvoorbeeld doordat je je ergens op “verbijt” of al een tijdje op je “tandvlees loopt”. Naast lichamelijke factoren spelen ook spanningen, emoties en leefstijl een belangrijke rol.

Daarom kijken we bij UNCLENCH vanuit een biopsychosociale aanpak: we nemen het geheel mee – lichaam, gedrag en context – om tot een duurzame behandeling te komen.

HOOFDPIJN

Veel mensen noemen elke hevige hoofdpijn “migraine”. Maar migraine is eigenlijk maar één van de vele soorten hoofdpijn. Er bestaan ook spanningshoofdpijn, clusterhoofdpijn en hoofdpijn die samenhangt met klachten van het kauwstelsel (TMD).

Het kan zelfs zo zijn dat je zowel migraine hebt én hoofdpijn door TMD. Als maar één van deze hoofdpijnsoorten behandeld wordt, kan de hoofdpijn blijven terugkomen of erger aanvoelen dan nodig. Daarom is het belangrijk om goed te onderzoeken welke soorten hoofdpijn je hebt, zodat elke hoofdpijn effectief behandeld kan worden.

Bij UNCLENCH kijken we samen met jou welke rol TMD kan spelen in jouw hoofdpijnklachten, en of het aannemelijk is of er ook nog andere hoofdpijndiagnosen een rol spelen in de pijnklachten. We werken zo nodig samen met bijvoorbeeld pijnspecialisten.

BRUXISME

Bruxisme betekent het klemmen of knarsen van de tanden en kiezen, of spanning zetten op de kauwspieren zonder de kiezen op elkaar te hebben. Veel mensen zien dit als een grote boosdoener, omdat het pijn, spiervermoeidheid of gebitsslijtage kan veroorzaken. Tegenwoordig wordt bruxisme daarom soms behandeld met botox, waarbij de kauwspieren tijdelijk worden verzwakt.

Toch is bruxisme niet altijd negatief. Het kan ook een beschermende rol spelen, bijvoorbeeld bij slaapstoornissen, of een manier zijn voor je lichaam om spanning te verwerken. Daarom is het belangrijk om goed te kijken naar de context: wanneer is bruxisme schadelijk, en wanneer niet?

Bovendien is botox geen duurzame oplossing. Het is kostbaar, moet regelmatig herhaald worden en je lichaam kan er op den duur resistent voor worden. Het maakt je afhankelijk van behandelingen, terwijl bruxisme vaak helemaal niet behandeld hoeft te worden. In geselecteerde gevallen kan botox wél ondersteunend zijn, mits het onderdeel is van een multidisciplinaire behandeling en geen vervanging van zelfmanagement en preventieve maatregelen.

Bij UNCLENCH geloven we in een andere aanpak: zelfmanagement. Dat betekent inzicht krijgen in je klachten, begrijpen welke factoren meespelen en leren hoe je daar zelf invloed op kunt uitoefenen. Alleen wanneer bruxisme daadwerkelijk tot pijn of schade leidt, zoeken we samen naar een passende behandeling. Zo houd jij de regie, in plaats van afhankelijk te worden van tijdelijke oplossingen.

SLAAPSTOORNISSEN

Slaapstoornissen zoals snurken en slaapapneu komen vaak voor. Bij slaapapneu is er een verstoorde ademhaling tijdens het slapen, waardoor de slaapkwaliteit is verminderd. De verminderde slaapkwaliteit kan zorgen voor een verstoring in het pijnsysteem; de regulerende functies van de hersenen en het zenuwstelsel. Dit vergroot de kans dat pijnklachten voortbestaan. Daarnaast wordt bij slaapapneu vaak slaapbruxisme (knarsen of klemmen in de slaap) gezien, wat extra belasting geeft op kauwspieren en kaakgewrichten en zo TMD pijn kan onderhouden.

Ook zijn er belangrijke verbanden met andere klachten. Zo komt maag-reflux vaker voor bij slaapapneu, wat kan leiden tot gebitsslijtage door maagzuur. Bruxisme kan hierbij een rol spelen, omdat het de speekselstroom stimuleert en zo bescherming biedt voor het gebit

tegen zuur.

Daarnaast is het goed om te weten dat een opbeetplaat (klem- of knarsbitje) die vaak wordt ingezet bij TMD-behandeling, onbehandelde slaapapneu in sommige gevallen juist kan verergeren. Houd er daarbij rekening mee dat, indien sprake is van (stille) maag-reflux, een opbeetplaat zuren langer rond de tanden en kiezen kan vasthouden, wat kan leiden tot snellere progressie van gebitsslijtage. Daarom is een goede screening op slaapstoornissen vooraf zo belangrijk.

Ik screen patiënten op signalen van slaapstoornissen. De diagnose en het behandelplan voor slaapapneu worden altijd vastgesteld door een somnoloog (slaaparts), na verwijzing via de huisarts. Ik heb ervaring met het uitvoeren van MRA-behandelingen (Mandibulair Repositie Apparaat) en -evaluaties, en neem slaap altijd mee in het totaalbeeld van de klachten.

GEBITSSLIJTAGE

Gebitsslijtage kan ontstaan door verschillende oorzaken. Soms komt het door mechanische belasting (bijvoorbeeld knarsen of klemmen), soms door chemische invloeden (zuren uit voeding of maagzuur), en vaak door een combinatie. Om die reden is het essenieel om de intake uitgebreid en met zorg te doen. In gewone taal betekent dit dat we onderzoeken of de gebitsslijtage vooral te maken heeft met wat je eet en drinkt, met gewoonten zoals klemmen of knarsen, of met factoren vanuit je lichaam zelf.

Daarnaast kijken we samen naar jouw wensen: wil je vooral dat je gebit er weer mooier uitziet (esthetisch), of gaat het om beter kauwen en functioneren (functioneel)? Aan het eind van de intake bespreken we de uitkomst van het onderzoek en stellen we een behandelplan op. Dat kan variëren van actief monitoren (het verloop volgen), het inzetten van preventieve middelen (bijvoorbeeld voedings- of leefstijladvies, of een opbeetplaat) tot het uitvoeren van restauratieve behandelingen. Je krijgt daarbij altijd een duidelijke uitleg over de voor- en nadelen van de verschillende opties.

Advies voor het monitoren van gebitsslijtage: Zorg bij een praktijkwissel dat altijd jouw volledige patiëntendossier wordt verstuurd, inclusief alle (röntgen)foto’s. Vraag jouw tandarts om af en toe lichtfoto’s van jouw gebit te maken met de camera, en laat gebitsmodellen vervaardigen die je goed bewaart. Op deze manier kan beter worden ingeschat hoe snel het slijtageproces verloopt, wat belangrijk is voor passende adviezen en eventuele beslissing tot restauratief ingrijpen.

"THE WAY WE SEE THE
PROBLEM IS THE PROBLEM"

- STEPHEN R. COVEY

MIJN VISIE

Klachten zoals pijn, gebitsslijtage en slaapstoornissen kunnen los van elkaar voorkomen, maar ook in combinatie. Zo zien we bijvoorbeeld patiënten met ernstige gebitsslijtage door knarsen of klemmen, zonder dat zij TMD pijn ervaren. Iedereen is anders: de één klemt en heeft geen TMD pijn, de ander heeft TMD pijn zonder gebitsslijtage. Niet elke klacht vertelt hetzelfde verhaal. Dit laat zien hoe belangrijk het is om breed te kijken naar alle factoren die een rol spelen.

Pijn is vaak de belangrijkste reden dat mensen hulp zoeken, de oorzaak ervan ligt echter meestal in een complex samenspel van factoren. Bij klachten in het hoofd-halsgebied spelen vaak zowel lichamelijke belasting (kauwspieren en kaakgewrichten) als spanning, emoties, slaap en leefstijl een rol. Het uiten van emoties is hierbij belangrijk: opgekropte spanning en emoties kunnen zich lichamelijk uiten, en dat kan zich vertalen in pijnklachten. Het zenuwstelsel kan hierbij ontregeld raken: wanneer dit langdurig “aan” staat, wordt pijn versterkt en in stand gehouden.

Daarom kijk ik in mijn behandeling niet alleen naar de plek waar je pijn ervaart, maar ook naar de factoren die de pijn onderhouden. Samen onderzoeken we welke puzzelstukjes bij jou meespelen en hoe we jouw zenuwstelsel weer tot rust kunnen brengen. Mijn doel is om je inzicht en handvatten te geven, zodat je zelf grip krijgt op je klachten. Dit noemen we zelfmanagement: leren begrijpen wat er gebeurt in je lichaam, en hoe je daar zelf invloed op kunt uitoefenen. Wanneer nodig werken we multidisciplinair samen met andere specialisten. Zo zorgen we voor een aanpak die niet alleen de pijn vermindert, maar je ook helpt om duurzaam beter te functioneren en te leven.